Biobanklarda proteomika və AI: zülallardan risk proqnozuna

New and Comprehensive Protein Dataset Elevates Health Research

Technology Networks · 2023-10-04 · Mənbə

Technology Networks-ün 4 oktyabr 2023-cü ildə yayımladığı ingilisdilli müsahibədə Chris Whelan UK Biobank zülal məlumat dəstini və tədqiqat imkanlarını müzakirə edir. Video burada araşdırılan 2024 və 2025-ci il risk modeli tədqiqatlarından əvvəl yayımlanıb, onların nəticələrini və ya klinik faydasını təsdiqləmir.

Zülal imzası nədir?

Proteomika çox sayda zülalın birlikdə ölçülməsidir. Zülal imzası modelin proqnoz üçün birgə istifadə etdiyi ölçmələrin toplusudur. UK Biobank tədqiqatları bu ölçmələri izləmə dövründə qeydə alınan diaqnozlarla əlaqələndirir. Zülalın proqnoza töhfəsi onun xəstəliyin səbəbi olduğunu təkbaşına sübut etmir.

2024-cü il tədqiqatı nə göstərdi?

Carrasco-Zanini və həmkarları 41 931 iştirakçıda təxminən 3000 plazma zülalını klinik məlumatlarla birlikdə araşdırdı və 218 xəstəliyin 10 il ərzində yaranmasını modelləşdirdi. 5–20 zülaldan ibarət panellər 67 xəstəlik üçün əsas klinik məlumat modellərinə nisbətən proqnozu yaxşılaşdırdı. Bu, konkret tədqiqat müqayisəsidir, 67 xəstəlik üçün klinik diaqnostik testlərin hazır olduğuna sübut deyil.

Neyron şəbəkəsi həmişə daha yaxşıdırmı?

Smith və həmkarlarının 2025-ci il tədqiqatı 53 030 UK Biobank iştirakçısında 27 nəticə üçün xətti ElasticNet və neyron şəbəkəsi modellərini 5 və 15 illik izləmə dövrlərində müqayisə etdi. Neyron şəbəkələri 11 nəticədə xətti modellərdən daha yaxşı performans göstərdi. Eyni model hər tapşırıq üçün üstün deyil; hər iki tədqiqatın UK Biobank məlumatından istifadə etməsi onları bir-birinin müstəqil populyasiya doğrulaması etmir.

Risk sıralaması fərdi ehtimalla eynidirmi?

C-indeksi modelin insanları hadisənin vaxtı və riskə görə nə qədər yaxşı sıraladığını qiymətləndirir; şəxsin xəstələnmə ehtimalının faizi deyil. 2024-cü il tədqiqatında xarici təkrar qiymətləndirmə EPIC-Norfolk-da altı xəstəlik üçün aparıldı, bütün modellər üçün deyil. Başqa populyasiyaya keçiddə sıralama ilə yanaşı proqnozlaşdırılan ehtimalların müşahidə olunan nəticələrlə uyğunluğu da yoxlanmalıdır.

Klinik istifadədən əvvəl daha nə lazımdır?

Bu müşahidəvi modelləşdirmə tədqiqatları özlüyündə tənzimləyici icazə və ya model istifadəsinin pasiyent nəticələrini yaxşılaşdırdığına sübut deyil. Redaksiya qənaətimiz: yerli laboratoriya ölçmələri, müxtəlif yaş və populyasiya qrupları, yanlış siqnallar, izləmə yükü və yüksək risk nəticəsindən sonrakı klinik yol birlikdə qiymətləndirilməlidir. Məqalə fərdi skrininq və ya müalicə tövsiyəsi vermir, RAI məhsullarına effektivlik iddiası aid etmir.